startpagina >> bijscholingen >> creërend hulpverlenen >> meer dan taal alleen


MEER DAN TAAL ALLEEN

Over het maken van gedichten met personen met een verstandelijke handicap en wat je
daarmee kunt aanvangen: met name de gestage uitwerking van een poetryslam via een
multimediale en/of dramatisch-expressieve weg.

Situering
Wie ervaring heeft met personen met een verstandelijke handicap, weet dat hun taalgebruik
op zijn minst problematisch is. Er doen zich problemen voor zowel op het niveau van de
concrete verstaanbaarheid (een slechte articulatie, stotteren, versprekingen, vervormingen, …)
als op het niveau van de taalstructuur. Kenmerkend voor dat laatste zijn: een gelimiteerde
woordenschat (waardoor een woord voor verschillende betekenissen moet staan, ook in die
betekenissen waarvoor dit woord helemaal niet staat), één-woord-zinnen, een onlogisch aandoende
zinsbouw, stereotiepe zegging, echolalie, logoree  etc.  

Deze beperkingen zijn er wellicht de oorzaak van waarom het aspect ‘taal’ in de begeleiding
van deze personen lange tijd werd ondergewaardeerd. In de thans grondig veranderende kijk
op deze doelgroep neemt ‘taal’ evenwel een steeds belangrijkere plaats in aangezien de
communicatie (het in dialoog gaan) met en ‘het luisteren’ naar het individu, steevast de
fundamentele bouwsteen in de begeleiding van personen met verstandelijk handicap is geworden.

Doelgroep
In de eerste instantie richten we ons tot ouders, gezinsleden, leerkrachten en begeleiders
van personen met een verstandelijke handicap (kinderen en volwassenen) met zin voor
uitdaging en creativiteit. Maar zijn ook welkom: iedereen die op de een of andere manier
kunstzinnig met taal bezig probeert te zijn: literatoren, begeleiders van en deelnemers aan
schrijfworkshops, theatermensen, mensen betrokken in sociaalartistieke projecten e.d.
Onze werkwijze zal niet sluitend zijn: we bouwen iets uit op basis van interactie tussen
begeleiders van de workshop en deelnemers. We delen ervaringen.

Voorkennis over de doelgroep is uitstekend maar hoeft dus niet perse. Een inlevend vermogen
wordt wel verwacht. En wie over een dictafoon beschikt, mag die bij de hand houden!

Wat en hoe?
In de vormingsreeks die we u hier aanbieden, brengen we u niet alleen een eenvoudige
techniek aan om het precaire taalgebruik te stimuleren, maar tegelijkertijd bieden wij de
begeleiders ook een andere, zelfs ludieke manier aan om scherper te kunnen luisteren
naar de personen voor wie hij of zij zich dient aanwezig te maken.

Het middel, de weg die we hierbij volgen is het maken van een gedicht. Ook met hen die
niet kunnen schrijven: het stellen van open vragen, een dictafoon en een dosis empathie
volstaan daarvoor! Want wie goed luistert, zal vlug merken dat er zich tussen de spreekwijze
van een verstandelijk beperkt persoon en het eigenzinnig taalgebruik van een dichter
misschien niet meteen verbanden dan toch wel gelijkenissen voordoen: het taalgebruik
is naakt, het wordt in al zijn potenties expressief aangewend, het is een voortdurend, zeg
maar lichamelijk, zoeken naar het juiste woord. We beweren absoluut niet dat alle personen
met verstandelijke beperking dichters zouden zijn, wel willen we bewijzen dat hun taalpotenties
groter zijn dan algemeen aangenomen en vooral kleurrijker uitvallen dan verwacht.

We dringen er op aan dat we u maar een middel willen aanreiken, maar de resultaten van
deze techniek, kunnen hoe dan ook een doel op zich worden. Wie sommige gedichten die uit
dergelijke poëzieworkshops zijn ontstaan leest, raakt vaak versteld van de eenvoud,
de zeggingskracht en (ja, waarom niet) de wijsheid ervan. De ervaring leerde ons dat wie
die gedichten durft te ondergaan ook anders gaat nadenken over, anders gaat kijken naar
die personen. Het werkt dus emancipatorisch: de traditionele maatschappelijke beeldvorming
krijgt deuken en wordt flink bijgestuurd!

Vandaar dat we met deze reeks verder willen gaan dan louter het talige. We nodigen u uit
tot een creatieve, inclusief bedoelde uitdaging: begeleiders en doelgroep samen! We willen
u betrekken in a work of progress. Samen met enkele uit plaatselijke voorzieningen
gerekruteerde mensen (en onder professionele, u door het vswp gegarandeerde coaching)
maakt u enkele gedichten, brengt u deze gedichten in beeld (film, fotografie, power-point, weblog…)
en/of kneedt u ze tot een dramaturgisch geheel, tot een act waarmee de deelnemers -
die dit aandurven - een podium op kunnen. Hiermee sluiten we aan bij een tendens die bij
heel wat hedendaagse poëzie te merken valt: er wordt van een dichter niet alleen verwacht
dat hij gedichten schrijft maar dat hij eveneens zijn teksten, cross over, op een adequate,
creatieve wijze zowel lijfelijk op een podium (zelfs op een competitieve manier tijdens een
voorleeswedstrijd, een zogenaamde poetryslam) of virtueel op het internet kwijt kan.

Verloop
Dag 1

De volgende drie dagen gaan we concreet aan de slag. De laatste dag organiseren we een
toonmoment van wat er dan toe werd gerealiseerd. Met nabespreking en mogelijkheden
tot follow up.

Coaching
Alain Delmotte (1957): verzorgt de coördinerende coaching van de vormingsreeks. Hij kan
rekenen op een dertigjarig lange werkervaring met personen met een verstandelijke handicap
binnen de dagbesteding van Regenboog vzw,  Kuurne. Hij begon een kleine tien jaar geleden
met het begeleiden en/of organiseren van poëzieworkshops (intern en extern). Hij schreef her
en der enkele artikels en statements waarin zijn ervaring in dit verband zijn weerslag vonden. 
Hij is ook actief als dichter. Hij publiceerde een tiental dichtbundels o.m. ‘Warhoofd’,
Poëziecentrum, Gent (2002) en ‘Voorstander zijn’ (Uitgeverij de Contrabas, Utrecht, 2008).
Als poëzierecensent is hij verbonden aan het poëzierecensiewebsite ‘Poëzierapport’
(http://www.pzr.be) en is redacteur van het literair tijdschrift ‘Digther’.

Rudy Deschynk (1963): neemt het onderdeel ‘drama’ van de vormingsreeks voor zijn rekening.
Hij kan rekenen op een 25 jaarlange werkervaring met personen met een verstandelijke beperking.
Daarnaast is hij reeds ettelijke jaren actief als acteur en regisseur in het amateurscircuit van
Open Doek. Sinds 1995 leidt hij het gezelschap Klakkeboem vzw uit Zwevegem. Binnen dit
gegeven begeleidde hij vele acteurs die hun eerste stappen op het podium zetten.
Sinds augustus 2009 maakt hij deel uit van de vormingsdienst van Regenboog - Feniks.
Hier zal hij o.a. cursussen ‘drama’ organiseren voor cliënten die de ‘toneelmicrobe’ te pakken hebben.

Hein Avet
Phia Verstraete

Partners
Samenwerking cvo VSWP-Kortrijk, Vormingsdienst Regenboog-Feniks, VZW Wit.h, Zandberg,
Warande, De Stroom.

Er wordt samengewerkt met cliënten gerekruteerd uit Regenboog vzw, vzw Feniks e.a..

Leraar
Hugo Verstraeten, leraar cvo VSPW-Kortrijk

Locatie
1e lesdag
cvo VSPW-Kortrijk, Sint-Amandsplein 15, 8500 Kortrijk

Andere lesdagen
vzw De Stroom
Vrijetijds en Vormingsdienst voor
personen met een beperking
Oudenaardsesteenweg 234
8500 Kortrijk
Tel 056 35 30 17
Fax 056 35 54 4
E-mail info@destroom.be

Data
donderdag 11 (gemeenschappelijke startdag)

groep 1
donderdag 18 februari, 4 maart, 18 maart 2010
groep 2
donderdag 25 februari, 11 maart, 25 maart 2010

Prijs
€ 200 (= € 40 inschrijvingsgeld + € 160 cursusgeld)

Cursuscode
102-CH-A4

Inschrijvingsformulier